İş Sözleşmesinin İşçinin Yetersizliği Nedeniyle Feshedilmesi

İş güvencesi, herhangi bir haklı gerekçe olmadan keyfi olarak işçinin işine son verilmesinin önlenmesidir. Diğer bir deyişle işçinin işine son verilmesinin belli koşullara bağlanmasıdır. 4857 sayılı İş Kanunu'nun "feshin geçerli sebebe dayandırılması" başlıklı 18. maddesinde, otuz veya daha fazla işçi çalıştıran işyerlerinde en az altı aylık kıdemi olan işçinin belirsiz süreli iş sözleşmesini fesheden işverenin, işçinin yeterliliğinden veya davranışlarından ya da işletmenin, işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan geçerli bir sebebe dayanmak zorunda olduğu hükme bağlanmıştır. 4857 sayılı İş Kanunu'nda yapılan ve iş sözleşmesinin işveren tarafından feshedilmesine olanak tanıyan düzenlemelerden birisi de işçinin yetersizliğidir. Ancak, işçinin yetersizliğinin ispatlanmasının oldukça zor olması, işçisini bu sebeple işten çıkaracak işletmelerin sorunlarla karşılaşmalarına neden olmaktadır.

İşçinin yeterliliğinden ve davranışlarından kaynaklanan geçerli sebepler, 4857 sayılı kanunun 25'inci maddesinde belirtilenlerin dışında kalan ve işyerlerinde işin görülmesini önemli ölçüde olumsuz etkileyen sebeplerdir. İşçinin yetersizliğinden kaynaklanan sebeplere örnek olarak:

* Ortalama olarak benzer işi görenlerden daha az verimli çalışma,

* Gösterdiği niteliklerden beklenenden daha düşük performansa sahip olma,

* İşe yoğunlaşmasının giderek azalması,

* İşe yatkın olmama; öğrenme ve kendini yetiştirme yetersizliği,

* Sık sık hastalanma

* Çalışamaz duruma getirmemekle birlikte işini gerektiği şekilde yapmasını devamlı olarak etkileyen hastalık,

* Uyum yetersizliği,

* İşçinin emeklilik yaşına gelmiş olması,

* İşçinin eğitim durumunun yaptığı iş için yeterli olmaması,

* İşçinin eğitime yanaşmaması veya eğitime katılmakla birlikte öğrenme ve kendisini yetiştirme konusunda isteksiz ve yetersiz olması,

* İşçinin verilen eğitimlere rağmen benzer veya aynı işte çalışan diğer işçilerin hizmet veya mal üretim ve/veya satışlarında ortalama olarak daha düşük verimde çalışması,

* İşçinin fiziki (bedensel) veya zihinsel olarak yaptığı işe uygun olmaması ve/veya yetersiz kalması,

* İşçinin, tüm uyarı veya eğitimlere rağmen işine gereken dikkat özeni gösterememesi,

* İşçinin yaşının görevini layıkıyla yerine getirmesine engel olması,

olarak sayılabilir. Görüldüğü gibi, işçinin yetersizliğinden dolayı iş akdinin feshedilebilmesi için mutlaka yetersizliğin işveren tarafından belgelenmesi gerekmektedir. Bunun için de, her işçi için yeterli bilginin yer aldığı iş başvuru formunun düzenlenmesi ve işyerindeki üretim ve satış gibi performansı gösteren belgelerin düzenli olarak hazırlanması gerekmektedir.

Yetersiz olduğuna inanılan işçilerde mutlaka yetersizliğin nedeni konusunda savunması alınmalı, hizmet içi eğitim verilmeli ve performanslarını artırmaları istenmelidir. Gösterilen tüm çabalara rağmen işçinin istenen performansı gösterememesi halinde son çare olarak iş akdinin feshedilmesi yoluna gidilmelidir.

Resul Kurt/star

09.07.2006