5237 sayılı yeni Türk Ceza Kanunu'nda çalışanlar arasında ayırımcılık yapılması

Bazı işyerlerinde, çalışanlar arasında, dil, din, ırk, cinsiyet gibi ayrımcılık olabilmektedir. ABD gibi bazı ülkelerde çalışanlar arasında ayrımcılık yapılması halinde çok büyük tutarlarda tazminat davalarının açıldığı görülmektedir. Ülkemizde de özellikle erkek ve kadın çalışanlar arasında ücret ve sosyal haklar arasında bariz bir ayrım olduğu görülmektedir.

5237 sayılı kanunun "Ayrımcılık" başlıklı 122'nci maddesinde; "Kişiler arasında dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım yaparak;

a) Bir taşınır veya taşınmaz malın satılmasını, devrini veya bir hizmetin icrasını veya hizmetten yararlanılmasını engelleyen veya kişinin işe alınmasını veya alınmamasını yukarıda sayılan hallerden birine bağlayan,

b) Besin maddelerini vermeyen veya kamuya arz edilmiş bir hizmeti yapmayı reddeden,

c) Kişinin olağan bir ekonomik etkinlikte bulunmasını engelleyen,

Kimse hakkında altı aydan bir yıla kadar hapis veya adlî para cezası verilir." hükmü getirilmiştir. Bu maddeyle korunan hukuki yarar insanlar arasında hukukun izin vermediği ayrımlar yapılarak, bazı kişilerin hukukun sağladığı haklardan yoksun kılınmasının önlenmesidir. Bu suretle bireyler arasında ayrımcılık yapılmasının önlenmesi amaçlanmaktadır.

Yapılan bu düzenleme ile kişiler arasında dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım yapılarak bir kişinin işe alınmasını veya alınmamasını yukarıda sayılan hallerden birine bağlama fiili suç olarak kabul edilmiştir.

Bu maddeye göre, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayrımcılık yaparak eleman temini suç olup, bunun dışında bir işverenin yaptığı işinden memnun olmadığı veya çalışmasını beğenmediği kişileri işe almamalarının cezalandırılması söz konusu olmayacaktır.

Yine, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 5. maddesinde ise; iş ilişkisinde dil, ırk, cinsiyet, siyasal düşünce, felsefî inanç, din ve mezhep ve benzeri sebeplere dayalı ayrım yapılamayacağı,

İşverenlerin, esaslı sebepler olmadıkça tam süreli çalışan işçi karşısında kısmî süreli çalışan işçiye, belirsiz süreli çalışan işçi karşısında belirli süreli çalışan işçiye farklı işlem yapamayacağı,

İşveren, biyolojik veya işin niteliğine ilişkin sebepler zorunlu kılmadıkça, bir işçiye, iş sözleşmesinin yapılmasında, şartlarının oluşturulmasında, uygulanmasında ve sona ermesinde, cinsiyet veya gebelik nedeniyle doğrudan veya dolaylı farklı işlem yapamayacağı,

Aynı veya eşit değerde bir iş için cinsiyet nedeniyle daha düşük ücret kararlaştırılamayacağı,

İşçinin cinsiyeti nedeniyle özel koruyucu hükümlerin uygulanması, daha düşük bir ücretin uygulanmasını haklı kılmayacağı,

düzenlenmiştir. İş ilişkisinde veya sona ermesinde yukarıdaki fıkra hükümlerine aykırı davranıldığında işçi, dört aya kadar ücreti tutarındaki uygun bir tazminattan başka yoksun bırakıldığı haklarını da talep edebilecektir. (2821 sayılı Sendikalar Kanunu'nun 31'inci maddesi hükümleri saklıdır.) Ancak, işverenin yukarıdaki fıkra hükümlerine aykırı davrandığını işçi ispat etmekle yükümlüdür. Ancak, işçi bir ihlalin varlığı ihtimalini güçlü bir biçimde gösteren bir durumu ortaya koyduğunda, işveren böyle bir ihlalin mevcut olmadığını ispat etmekle yükümlü olacaktır.

Resul KURT

resulkurt.com